Ścieranie zębów to stopniowa utrata szkliwa, a z czasem także zębiny. Niewielkie starcie pojawia się z wiekiem u każdego. Problem zaczyna się wtedy, gdy zęby ścierają się szybciej, niż wynikałoby to z wieku: robią się krótsze, ostre na brzegach, nadwrażliwe albo zmieniają kolor. Poniżej wyjaśniamy, skąd bierze się nadmierne ścieranie, jak je rozpoznać i jak wygląda odbudowa startych zębów.
Skąd się bierze ścieranie zębów?
Stomatolodzy wyróżniają kilka mechanizmów utraty tkanek zęba. U jednego pacjenta często działa więcej niż jeden z nich, dlatego przed leczeniem trzeba ustalić, co dokładnie niszczy zęby.
Tarcie ząb o ząb (atrycja)
Zęby ścierają się o siebie przy zaciskaniu i zgrzytaniu, czyli przy bruksizmie. Starcie widać zwykle na brzegach siekaczy i na powierzchniach żujących zębów bocznych, które stają się płaskie. Sprzyjają temu też wady zgryzu, przesunięcie zębów po nieuzupełnionych brakach i zbyt wysokie wypełnienia albo korony, które przeciążają pojedyncze zęby. Jak rozpoznaje się i leczy samo zgrzytanie, opisujemy we wpisie o bruksizmie i roli szyny relaksacyjnej.
Czynniki mechaniczne (abrazja)
Szkliwo i odsłonięte szyjki zębów może ścierać zbyt twarda szczoteczka, mocny nacisk przy szczotkowaniu, poziome ruchy szczoteczki i pasty o wysokiej ścieralności, na przykład niektóre pasty wybielające. Abrazję mogą też powodować nawyki takie jak obgryzanie paznokci czy przytrzymywanie zębami długopisu.
Kwasy (erozja)
Kwasy z napojów gazowanych, soków, cytrusów, a także z refluksu i częstych wymiotów zmiękczają szkliwo. Zmiękczone szkliwo ściera się dużo szybciej przy gryzieniu i szczotkowaniu, dlatego erozja i ścieranie często idą w parze. Więcej o działaniu kwasów przeczytasz we wpisie o tym, czy erozja szkliwa jest odwracalna.
Ubytki przy szyjkach zębów (abfrakcja)
Przy dużych przeciążeniach zgryzowych w okolicy szyjek zębów mogą powstawać klinowate ubytki. Ich przyczyną jest najczęściej kilka czynników jednocześnie: przeciążenie, szczotkowanie i kwasy.
Jak rozpoznać nadmierne ścieranie zębów?
Starcie postępuje powoli, dlatego wielu pacjentów zauważa je dopiero wtedy, gdy zmienia się wygląd uśmiechu. Pierwszym sygnałem są zwykle zęby przednie, które wydają się krótsze niż kiedyś, mają proste, ostre albo wykruszone brzegi. Powierzchnie żujące zębów bocznych stają się płaskie i gładkie, a na brzegach zębów pojawiają się żółtawe lub brązowe pola, czyli odsłonięta zębina.
Wiele osób trafia do gabinetu z powodu nadwrażliwości na zimno, ciepło, słodkie albo kwaśne, pękających wypełnień lub porannego bólu mięśni żuchwy, skroni i okolic uszu. Przy zaawansowanym starciu zęby tracą tyle wysokości, że obniża się zgryz. Dolna część twarzy wygląda wtedy na krótszą, a kąciki ust opadają. W tej sytuacji sama ochrona zębów już nie wystarcza i potrzebna jest odbudowa.
Czy ścieranie zębów można zatrzymać?
Utraconego szkliwa organizm nie odbuduje. Postęp ścierania można jednak spowolnić, a często zatrzymać, jeśli usunie się jego przyczynę. Dlatego leczenie zaczyna się od diagnostyki, a nie od odbudowy. Odbudowa założona na zęby, które nadal są przeciążane albo atakowane przez kwasy, będzie się zużywać tak samo jak naturalne szkliwo.
Zależnie od przyczyny lekarz może zalecić zmianę szczoteczki i techniki szczotkowania, ograniczenie kwaśnych napojów, konsultację z lekarzem rodzinnym przy refluksie albo wyrównanie przeciążonych kontaktów zębów. Przy zgrzytaniu i zaciskaniu zębów lekarz zwykle proponuje szynę relaksacyjną noszoną w nocy, która chroni zęby przed dalszym tarciem. Przed odbudową całego zgryzu czasem stosuje się też deprogramator, który pomaga ustalić wygodne położenie żuchwy.
Jak odbudować starte zęby?
Metoda odbudowy zależy od stopnia starcia, liczby zębów, stanu zgryzu i oczekiwań pacjenta. W Focus Clinic plan zaczyna się od diagnostyki Focus 360: skanu wewnątrzustnego, zdjęć RTG i, gdy to potrzebne, tomografii. Przy większych odbudowach efekt można zaplanować w FocusSmileDesign i sprawdzić w ustach na próbnym modelu (mock-up), zanim lekarz zacznie pracę na zębach.
Niewielkie starcie: bonding i odbudowa kompozytem
Gdy starte są brzegi pojedynczych zębów, lekarz może odbudować je materiałem kompozytowym bezpośrednio w gabinecie. Bonding przywraca długość i kształt zęba podczas jednej wizyty i zwykle nie wymaga szlifowania. Przy odbudowie kilku zębów jednocześnie stosuje się też metodę flow injection: kompozyt wstrzykuje się do przezroczystej formy wykonanej na podstawie projektu, dzięki czemu wszystkie zęby dostają zaplanowany kształt. Kompozyt może z czasem się przebarwiać i ścierać, dlatego wymaga kontroli i odświeżania.
Średnie starcie zębów bocznych: nakłady inlay i onlay
Gdy zęby boczne straciły część powierzchni żującej, lekarz może zaproponować nakład wykonany przez technika, kompozytowy albo ceramiczny. Nakład odtwarza kształt guzków i wysokość zęba, a przy tym oszczędza więcej zdrowych tkanek niż korona.
Starte zęby przednie: licówki
Gdy starcie zmienia wygląd uśmiechu, a zęby przednie są krótkie i przebarwione na brzegach, można rozważyć licówki porcelanowe. Licówka pokrywa przednią powierzchnię i brzeg zęba, przywracając mu długość i kolor. Licówki wykonuje nasze laboratorium PerfectLab na podstawie projektu uśmiechu.
Zaawansowane starcie: korony i odbudowa całego zgryzu
Gdy zęby są mocno starte, potrzebne bywają korony protetyczne, które obejmują cały ząb. Jeśli starcie sięga blisko miazgi, przed koroną czasem konieczne jest leczenie kanałowe i wzmocnienie zęba wkładem. Przy starciu wielu zębów odbudowuje się nie pojedyncze zęby, ale cały zgryz. Lekarz planuje nową wysokość zwarcia, sprawdza ją na pracach tymczasowych, a dopiero potem wykonuje prace docelowe. Odbudowa samych zębów przednich, bez bocznych, przeciąża nowe uzupełnienia i zwiększa ryzyko ich pękania. Pełny zakres leczenia protetycznego opisujemy na stronie protetyka.
Ile kosztuje odbudowa startych zębów?
Koszt zależy od metody i liczby zębów, dlatego dokładną kwotę lekarz podaje w planie leczenia po badaniu. W placówkach w Mińsku Mazowieckim, Wołominie i Pruszkowie konsultacja protetyczna kosztuje 150 zł, a w Warszawie 200 zł. Bonding jednego zęba to 700 zł, w Warszawie od 800 do 1 000 zł. Odbudowa jednego zęba metodą flow injection kosztuje 650 zł, w Warszawie 700 zł. Wizualizacja efektu, czyli wax-up i mock-up, to we wszystkich placówkach 1 500 zł za łuk.
Przy większym starciu nakład kompozytowy kosztuje 1 500 zł, w Warszawie 1 700 zł, a nakład pełnoceramiczny 2 500 zł, w Warszawie 2 700 zł. Licówka porcelanowa to 2 500 zł, w Warszawie 2 600 zł, a korona pełnoceramiczna 2 500 zł, w Warszawie 2 700 zł. Szyna relaksacyjna kosztuje 1 000 zł, w Warszawie 1 500 zł. Podane ceny nie uwzględniają promocji ani indywidualnych ustaleń. Koszt leczenia można rozłożyć na raty, szczegóły znajdziesz na stronie finansowanie ratalne, a ceny wszystkich zabiegów w cenniku Focus Clinic.
Zacznij od oceny zgryzu
Starte zęby to częsty powód wizyt w Focus Clinic, także u pacjentów, którzy odkładali leczenie przez lata. Na konsultacji lekarz ustala, co powoduje ścieranie, pokazuje możliwe metody odbudowy i przedstawia plan z kosztami. Decyzję o leczeniu podejmujesz po zapoznaniu się z planem.
