Periimplantitis to stan zapalny tkanek wokół implantu, który oprócz dziąsła obejmuje także kość utrzymującą implant i prowadzi do jej stopniowej utraty. Sygnałem do wizyty jest przede wszystkim krwawienie dziąsła przy implancie, obrzęk, ropa albo wrażenie, że dziąsło odsłania implant. Im wcześniej lekarz oceni takie objawy, tym więcej możliwości leczenia zwykle pozostaje.
Poniżej wyjaśniamy, czym periimplantitis różni się od łagodniejszego zapalenia dziąsła wokół implantu, które objawy wymagają konsultacji, skąd bierze się stan zapalny i jak wygląda jego leczenie.
Czym jest periimplantitis i czym różni się od zapalenia dziąsła wokół implantu?
Choroby tkanek wokół implantu dzielą się na dwa etapy. Taki podział przyjęto w międzynarodowej klasyfikacji chorób przyzębia i tkanek okołowszczepowych z 2017 roku, opracowanej przez Europejską Federację Periodontologii (EFP) i Amerykańską Akademię Periodontologii.
Pierwszy etap to zapalenie błony śluzowej wokół implantu, nazywane też mukozytis. Stan zapalny obejmuje wtedy wyłącznie tkanki miękkie, czyli dziąsło otaczające implant. Kość pozostaje nienaruszona. Typowym objawem jest krwawienie przy delikatnym badaniu sondą, często także zaczerwienienie i obrzęk dziąsła. Według ustaleń klasyfikacji ten stan jest odwracalny, jeśli zostanie wcześnie wykryty i leczony.
Drugi etap to periimplantitis. Stanowi zapalnemu w dziąśle towarzyszy wtedy postępująca utrata kości wokół implantu. Za główną przyczynę uznaje się bakterie gromadzące się w płytce nazębnej na powierzchni implantu i korony. Przyjmuje się, że periimplantitis rozwija się z nieleczonego zapalenia błony śluzowej. Dlatego krwawienie przy implancie, nawet niewielkie, jest sygnałem do kontroli, a nie objawem do obserwowania w domu.
Periimplantitis dotyczy implantu, który prawidłowo zrósł się z kością i przez pewien czas dobrze funkcjonował. To inna sytuacja niż brak zrostu implantu z kością w pierwszych miesiącach po zabiegu, który opisujemy we wpisie o tym, czym jest osteointegracja i jak długo trwa.
Jakie objawy przy implancie są sygnałem, żeby zgłosić się do lekarza?
Zapalenie wokół implantu na początku może dawać niewielkie dolegliwości, dlatego pacjenci często bagatelizują pierwsze objawy. Najczęściej zwraca uwagę krwawienie dziąsła przy implancie podczas szczotkowania, nitkowania lub irygacji. Dziąsło wokół implantu może być zaczerwienione, obrzęknięte i tkliwe przy dotyku. Niepokojącym sygnałem jest ropa lub wysięk wydobywający się spod dziąsła, a także cofanie się dziąsła, przez które zaczyna być widoczna metalowa część implantu lub łącznika. Część pacjentów odczuwa dyskomfort przy nagryzaniu w okolicy implantu albo ma wrażenie, że korona lub implant się rusza. Każdy z tych objawów jest powodem, żeby umówić wizytę.
Ruchomość wymaga szczególnej uwagi. Pacjent nie zawsze jest w stanie odróżnić, czy rusza się sama korona, czy implant. Ruchoma korona może wynikać z poluzowania śruby łączącej koronę z implantem, co zwykle da się naprawić. Ruchomość samego implantu może oznaczać, że połączenie z kością zostało utracone. Bez badania nie da się tego rozstrzygnąć, dlatego w obu przypadkach warto zgłosić się możliwie szybko.
Brak bólu nie oznacza, że problemu nie ma. Utrata kości wokół implantu może postępować bez wyraźnych dolegliwości, a z czasem tempo zmian może przyspieszać. Pierwszą okazją do wykrycia periimplantitis bywa więc rutynowa wizyta kontrolna, a nie ból.
Jeżeli obrzęk szybko narasta, obejmuje policzek lub twarz albo pojawia się gorączka, nie należy czekać na planowy termin. Taka sytuacja wymaga pilnej pomocy.
Dlaczego wokół implantu rozwija się stan zapalny?
Bezpośrednią przyczyną periimplantitis jest płytka bakteryjna, która gromadzi się wokół implantu i jego korony. Na to, czy stan zapalny się rozwinie, wpływa jednak kilka czynników ryzyka. Według konsensusu z 2017 roku najmocniejsze dowody naukowe dotyczą przebytego lub nieleczonego zapalenia przyzębia, potocznie nazywanego paradontozą, niewystarczającej codziennej higieny wokół implantu oraz braku regularnych wizyt kontrolnych i profesjonalnego oczyszczania po zakończeniu leczenia implantologicznego.
Znaczenie może mieć też sama konstrukcja uzupełnienia. Jeśli kształt korony, mostu lub protezy na implantach utrudnia dokładne oczyszczanie okolicy dziąsła, bakterie łatwiej się tam gromadzą. Wśród czynników, które mogą sprzyjać zapaleniu, wymienia się również resztki cementu pozostawione pod dziąsłem po osadzeniu korony.
Badania analizują także wpływ palenia tytoniu i cukrzycy. Autorzy konsensusu z 2017 roku ocenili jednak, że dowody na ich związek z periimplantitis nie są jeszcze jednoznaczne. To nie znaczy, że te czynniki są obojętne dla zdrowia jamy ustnej. Ocenę ryzyka u konkretnego pacjenta przeprowadza lekarz.
Codzienną pielęgnację implantów, która ogranicza gromadzenie się płytki, omawiamy osobno w poradniku jak dbać o implanty zębowe.
Jak lekarz rozpoznaje i leczy periimplantitis?
Rozpoznanie opiera się na badaniu klinicznym i zdjęciu RTG. Lekarz delikatnie bada sondą dziąsło wokół implantu i sprawdza, czy pojawia się krwawienie lub ropa oraz jak głęboka jest przestrzeń między dziąsłem a implantem. Na zdjęciu ocenia poziom kości wokół implantu. Kluczowe jest porównanie z wcześniejszą dokumentacją, najlepiej ze zdjęciem wykonanym po założeniu korony. Dopiero zestawienie tych danych pozwala odróżnić zapalenie błony śluzowej od periimplantitis i ocenić, ile kości zostało utracone.
W Focus Clinic diagnostykę prowadzimy w standardzie Focus 360, który obejmuje cyfrowe RTG 2D, tomografię komputerową 3D i skanery wewnątrzustne. Zakres badań lekarz dobiera do sytuacji pacjenta.
Wytyczne kliniczne EFP z 2023 roku opisują leczenie periimplantitis jako proces etapowy. Pierwszym krokiem jest ograniczenie czynników ryzyka i poprawa higieny. Lekarz omawia z pacjentem codzienne oczyszczanie okolicy implantu i ocenia, czy uzupełnienie protetyczne pozwala na skuteczną higienę. Kolejnym etapem jest leczenie niechirurgiczne, czyli profesjonalne oczyszczenie powierzchni implantu i tkanek wokół niego z płytki bakteryjnej i złogów. Po okresie gojenia lekarz sprawdza, czy stan zapalny ustąpił.
Jeśli zapalenie się utrzymuje, lekarz może zaplanować leczenie chirurgiczne, podczas którego odsłania i oczyszcza powierzchnię implantu. W wybranych przypadkach możliwa jest także odbudowa utraconej kości. Po zakończeniu leczenia potrzebna jest stała opieka kontrolna, ponieważ stan zapalny może powracać.
Antybiotyk nie zastępuje oczyszczenia implantu. O tym, czy jest potrzebny jako uzupełnienie leczenia, decyduje lekarz.
Nie każdy implant objęty periimplantitis da się zachować. Jeśli utrata kości jest bardzo zaawansowana albo implant stał się ruchomy, lekarz może zalecić jego usunięcie. Decyzja zależy od wyników badania, stanu tkanek i ogólnego planu leczenia, dlatego nie da się jej podjąć na podstawie opisu objawów.
Podsumowanie
Periimplantitis to zapalenie tkanek wokół implantu, które prowadzi do utraty kości. Zwykle poprzedza je zapalenie samego dziąsła, które przy wczesnym leczeniu jest odwracalne. Krwawienie, obrzęk, ropa, cofanie się dziąsła albo ruchomość korony lub implantu to objawy, z którymi warto zgłosić się do lekarza bez zwlekania. Brak bólu nie świadczy o tym, że implant jest bezpieczny.
Leczenie przebiega etapami i zaczyna się od dokładnej diagnostyki. Lekarz ocenia, czy implant można utrzymać, i dobiera sposób postępowania do stopnia zaawansowania zmian.
Co możesz teraz zrobić?
Jeśli zauważasz krwawienie, obrzęk lub inne niepokojące zmiany przy implancie, umów konsultację w Focus Clinic. Lekarz zbada tkanki wokół implantu, oceni poziom kości na zdjęciu i omówi z Tobą dalsze postępowanie. Możesz przyjść także z implantem wszczepionym w innym gabinecie. Jeśli masz wcześniejszą dokumentację leczenia, na przykład zdjęcia RTG albo informację o systemie implantu, zabierz ją ze sobą. Ułatwi to porównanie obecnego stanu z wcześniejszym.
O pełnym przebiegu leczenia implantologicznego przeczytasz na stronie implanty zębowe w Focus Clinic.
